Open Up!

Ik loop met een paars bandje om mijn arm van het Open Up festival. 'Het festival is bedoeld voor iedereen die bewust en met een open hart wil leven. Door in verbinding met elkaar te leven ontstaat er magie en worden harten geopend. Dit is te ervaren op het festival.'
Eigenlijk ben ik helemaal geen festivalganger, maar in dit geval wilde ik hier graag filmen. Dat kon, maar dan moest ik zelf wel meedoen. En nu word ik zelf ook gefilmd. Een bijzondere constructie, beetje onwennig natuurlijk, maar wel spannend.
De ideale wereld zou er ongeveer zo uit moeten zien, lijkt me. Daarom ben ik benieuwd. Ik wil weten of het al bestaat, of het kan, of het zo makkelijk is. Of het mogelijk is die eenheid te voelen in plaats van de afgescheidenheid, die wij mensen doorgaans ervaren. Het idee afgescheiden te zijn, dat is de grootste illusie van de mensheid. We zijn helemaal niet afgescheiden, we denken dat alleen maar. We doen dat met ons denken. Als we niet zouden denken, zouden we voelen dat we in verbinding staan met alles, zichtbaar en onzichtbaar.
Als iedereen met die intentie op dit festival aanwezig is, kun je inderdaad wonderen verwachten. In elk geval ben ik nu al onder de indruk van de openheid en vriendelijkheid en de hartelijke, enthousiaste ontvangst. Een verademing! Laat maar snel komen die nieuwe wereld, denk ik vaak. Maar... we maken 'm zelf!
.

Hartstocht

Wat is er mis met hartstocht? vroeg ik me af. In een uitgebreide versie van de Bhagavat Gita, die ik tegenkwam, ontdek ik de verschillende vertalingen en dat maakt het boeiend. Er wordt over drie hoedanigheden (gunas) gesproken: Goedheid, hartstocht en onwetendheid. Sattva, rajas en tamas. Sattva is goedheid, harmonie. Tamas, onwetendheid is stilstand, traagheid, passiviteit, achteloosheid, geconditioneerdheid. Maar het boeiendste vind ik de hoedanigheid 'rajas', hartstocht dus. Voortkomend uit hunkering, verlangens en begeerten. Het is ook beweeglijkheid, vuur. Het wordt gekenmerkt door het streven naar zinsbevrediging, ook in de zin van materieel genot.
De competitie tussen deze drie hoedanigheden is voortdurend aan de gang. Als een van de drie de overhand heeft zijn beide anderen verslagen. Het is de kunst om uiteindelijk in te zien dat het slechts de drie 'gunas' zijn die door ons heen werken en daar bovenuit te stijgen. Boven de drie gunas uitstijgen betekent gelijkmoedigheid, Zijn, het pure zijn en dus opgaan in het Goddelijke, het eeuwige Brahmaan genoemd in de Gita. Daar is het werkelijke geluk te vinden.
Sattva is het best na te streven, daar spruit wijsheid en harmonie uit voort, het brengt zuivering en uiteindelijk verlichting.
Onwetendheid leidt tot ellende, duisternis en passiviteit, illusie, dwaasheid en waanzin. Wie in onwetendheid sterft, wordt in een volgend leven 'gedegradeerd'... Volgens mijn vrije interpretatie komt het er op neer dat je dan je verantwoordelijkheid in je leven als mens hebt laten liggen.
Maar nu de hartstocht, want dat is een boeiende. Daar komt altijd ellende en pijn van, zegt de Gita. Als hartstocht toeneemt, beginnen kenmerken als grote gehechtheid, resultaat gerichte activiteit, zeer grote inspanning, onbedwingbare begeerte en vurig verlangen zich te ontwikkelen. 'Hij is nooit tevreden, er komt geen einde aan zulke verlangens. Hij wil blijven doorgaan met het bevredigen van de zinnen en de behoeften.' Hartstocht leidt tot ellende, pijn en rusteloosheid, afgunst en hebzucht, lees ik. Terwijl ik bij het begrip hartstocht toch ook altijd heb gedacht aan passie, nodig als drijfveer in het leven, begrijp ik het toch. En ik moet zeggen dat het een behoorlijk levensveranderend inzicht is.
Leven vanuit het hart, vanuit verbondenheid is iets heel anders namelijk. Dat heeft vrijheid, vrede en rust in zich, terwijl 'hartstocht' in wezen puur ego-gericht is, vanuit emoties en persoonlijke behoeften. Daarin ontbreekt juist de vrijheid en de vrede, die ego-overstijgend is. Gehechtheid maakt ongelukkig. Het lijkt bepaald niet de westerse manier van denken, maar ik geloof dat het waar is en een zeer wijze oosterse les is, die hier ook steeds meer z'n intrede doet.
Goedheid is de weg naar het licht. Maar zelfs aan 'goedheid' kunnen we beter niet te zeer gehecht zijn, omdat daarachter een gevoel schuilt beter en geleerder te zijn dan anderen. Toch brengt goedheid ons op het juiste pad, het pad van zuivering en bevrijding en het ware geluk.
Aldus de wijsheid van Krishna aan het adres van Arjuna in de Bhagavat Gita.
.

Ashes and Snow

Misschien moet je eerst zelf even kijken naar dit betoverend mooie stukje film:



Pas toen degene die me dit filmpje liet zien na afloop vertelde dat het 'echt' was, niet geënsceneerd of gemanipuleerd, besefte ik dat ik naar dieren had zitten kijken, die helemaal geen gevaarlijke indruk meer wekken, terwijl ze dat 'normaliter' toch zijn. En terwijl ik dit opschrijf bedenk ik me hoe mooi symbolisch dàt eigenlijk is.
Je kunt zo betoverd raken door de schoonheid en de pracht van deze wondere wereld, dat zoiets als gevaar opeens niet meer bestaat. Daar is dan geen ruimte meer voor. Je neemt het niet eens waar!
'Als je in absoluut vertrouwen leeft, is het hele leven een wonder. Als je je niet inlaat met angst, is er ook geen gevaar,' citeer ik White Bull uit mijn hoofd. Dat betekent veel meer dan je kunt bevroeden, namelijk dat je zelf invloed hebt op situaties. Zoveel zelfs dat je immuun kunt zijn voor wat dan ook en - als je sterk genoeg bent - situaties zelfs kunt 'verlichten'.
Ons gewone mensen overvalt maar al te vaak de angst, twijfel of onzekerheid en dan begint de ellende. Sterk zijn en in je eigen kracht staan betekent: Je niet van de wijs laten brengen door welke omstandigheid dan ook. Dat is de uitdaging in het leven.
.

The Thruth

'The truth is true. Nothing else matters, nothing else is real, and everything beside it is not there. Let me make the one distinction (onderscheid) for you that you cannot make, but need to learn. Your faith in nothing is is deceiving (bedriegt) you. Offer your faith to me and I will place it gently in the holy place where things belongs. You will find no deception there, but only the simple truth. And you will love it because you will understand it.'

'You made this door of nothing, and behind it is nothing. The key is only the light that shines away the shapes and forms and fears of nothing. Accept this key to freedom from the hands of Christ Who gives it to you, that you may join him in the holy task of bringing light.'

uit: the course of miracles

Watch your mind

'Watch your mind!' klinkt het nu steeds in mijn hoofd. Net als die onzichtbare stem 'watch your steps' waarschuwt in de metro of op het vliegveld. Een reminder voor mezelf, want ik wil niet steeds opnieuw in dezelfde valkuil stappen. 'Mind' is meer dan de vertaling 'geest' veronderstelt. Mind is namelijk ook gevoel. Gevoelens en gedachten van jou als persoon.
Kijk bijvoorbeeld eens hoe snel 'ontevredenheid' de kop op steekt en met je aan de haal gaat. Als je het 'ziet' gebeuren, je er bewust van bent, is het snel te teckelen. Moet dat? Nee, het hoeft niet. Je kunt er ook diep induiken en kijken wat je daar nog meer allemaal tegenkomt, waar die ontevredenheid vandaan komt. Het is misschien wel nuttig om te beseffen dat de 'mind' is waar we mee creëren. En om je af te vragen wat je wilt creëren. En om te weten dat je zelf 'de baas' kunt zijn over die mind. Dat wordt bedoeld met 'meesterschap' over je eigen leven. Zolang we ons identificeren met die 'mind', zitten we gevangen. Zodra we ons voelbaar realiseren dat er een diepere laag is, een ander niveau, het zijnsniveau, kijk je met andere ogen. Dat is 'wakker worden'.
Het gekke blijft, vind ik, dat het zo eenvoudig is, maar tegelijkertijd zo lastig uit te leggen. Er zijn niet voor niets al eeuwenlang boeken vol over geschreven. Je kunt er al duizend keer over gehoord en gelezen hebben, maar niemand anders kan voor jou het kwartje laten vallen. Maar met 'watch your mind' kom je een heel eind, denk ik. Dat is de weg naar bevrijding.
.

Het Verschil

Wat is het verschil tussen een bloem en onkruid?
De Happinez-scheurkalender geeft het antwoord op de vraag, die ons vandaag bezig houdt. Terwijl ik me verheugd in Atman stort, filosofeert Piek in etappes met een chimpansee. Vragen en antwoorden vliegen enthousiast heen en weer.
Heeft een dier soms geen ego? vraag ik me af. Klopt het dat ze zichzelf niet kunnen waarnemen zoals wij mensen? Volgens Piek hebben ze wel een karakter en sommige dieren hebben een heel groot bewustzijn. 'Dieren zijn wie ze zijn. Ze zijn goed. Ze zijn perfect. Ieder soort is perfect zoals het gemaakt is (of ze nu wel of niet een nek of poten of vleugels hebben). Daarom peppen die diercontacten me denk ik steeds zo op en moet ik er ook vaak om lachen. Vanwege de perfectie. De onvrede van mensen maakt het zo ingewikkeld.'
Dat 'zeggen' dieren inderdaad vaak: Ik ben die ik ben. (De meest spirituele zin die je kunt bedenken.) En 'het is zoals het is,' hoort Piek ze vaak antwoorden.
Maar mensen zijn toch ook perfect zoals ze zijn? Mensen zijn ook wie ze zijn. Wat is dan het verschil? Waarom kunnen mensen het zichzelf zo moeilijk maken en dragen ze - volgens de dieren, die ons dus wel waarnemen! - zoveel ballast bij zich? Heeft dat met ons (gebrek aan) bewustzijn te maken?
Dat brengt me bij een citaat op de weblog van Peter de Kock, eerder deze week: “Met verlichting bedoelen we niets anders dan dat alle aspecten van jouw wezen in het licht van bewustzijn mogen verschijnen. Verlichting betekent dus niet dat je je overal bewust van bent, maar dat je bereid bent je daarvan bewust te worden. Dat je bereid bent alles te aanvaarden en onder ogen te zien wat er in je leeft. Dat is liefde: accepteer jezelf zoals je bent.” (Pamela Kribbe in 'gesprekken met Jeshua')

Zo zijn we weer bij Atman aanbeland: Waarnemen. Bewustzijn is waarnemen. Zonder oordeel kun je waarnemen vol verwondering, met liefde en met plezier of met compassie.
Het verschil tussen een bloem en onkruid is een oordeel! Als een bij of een vlinder een bloem tegen komt, denkt hij echt niet: hè bah, onkruid. Hij maakt geen onderscheid. Het verschil is dat wij denken en met onze gedachten onderscheid maken. We oordelen. Tot we ons bewust worden van onze eigen oordelen en ook die kunnen waarnemen.
.

Atman

Volgens Piet zijn mensen - in tegenstelling tot dieren - in staat om naar zichzelf te kijken. Piet, z'n naam zou het niet doen vermoeden, beheerst het Sanskriet en zijn kennis is dan ook grotendeels gebaseerd op oeroude veda's.
Ik vertelde hem hoe Eckhart Tolle plotseling tot inzicht kwam door te beseffen dat hij over zichzelf dacht 'ik kan niet meer met mezelf leven' en zich toen plotseling afvroeg: Hee, als ik dat denk, zijn er dan twee ikken? En wat is dan de echte?
'Atman,' zei Piet. Sanskriet voor het absolute bewustzijn, de universele ziel. Wat ik nou eigenlijk het allergrappigste vind, is dat iedereen het weet, er wel eens van gehoord heeft, het zelfs doet, maar slechts weinigen zichzelf echt bewustzijn van dat bewustzijn. Het woord adem is afgeleid van Atman. Je kunt het dus vergelijken met een vis die in het water zwemt, maar niet weet wat water is.
Wij kunnen naar onszelf kijken, onszelf bekritiseren, beoordelen, aanmoedigen, enzovoort. We zijn waarnemers van onszelf en anderen. Alleen als we vergeten dat we waarnemers zijn, maken we de vergissing dat we onszelf gaan ïdentificeren met dat 'ikje' waar we naar kijken of wat we denken te zijn. Dat 'ikje' is ons ego, de speler die we het veld ingestuurd hebben. Dan zie je opeens hoe dat 'ikje' zelf een heel doolhof heeft geschapen met doodlopende paden en zelfgecreëerde deuren, waar we op staan te bonken. Dan opeens kun je misschien heel hard lachen om dat ikje, dat het zichzelf zo moeilijk heeft gemaakt en zoveel chaos creëert en zichzelf veel te belangrijk vindt. De slimmeriken, die het spel snappen, ontsnappen.
.

De sleutel

Soms is het een wereld van verschil hoe ik van het ene op het andere moment anders tegen de wereld aankijk. Wat is dan precies het verschil? Ogenschijnlijk is er niks veranderd. Mijn beleving is veranderd. Vandaag is het net zo warm als gisteren bijvoorbeeld. Maar vandaag vind ik het heerlijk. Ik geef me er - met veel plezier zelfs - aan over. Dat is het verschil: Verzet je je of geef je je over aan al wat is zoals het is en geniet je er gewoon van.

Vorige week had ik nog 'een zorg'. Nu begrijp ik dat die zorg een en al protest is geweest tegen 'iets'. Feitelijk zou ik die zorg nog steeds kunnen hebben. Het doet er niet toe waar het over gaat, want was het dit niet geweest, was het wel iets anders geweest. Een zorg kunnen we altijd wel verzinnen. Nee, niet 'we', maar ons ego. Het ego wil altijd aandacht, is nooit tevreden, houdt ervan bezwaren op te werpen, kritisch te zijn, niet te accepteren, maar te oordelen, te vechten, zich te verzetten en steeds iets nieuws te bedenken om je mee lastig te vallen. Hou 'm in de gaten, want voor je het weet, sleurt-ie je mee.

Vanaf het moment dat je iets los wil laten waar je last van hebt, treedt er vanzelf een interessant proces in werking. Eerst kwam bij mij het heldere inzicht 'zorgen bestaan zolang je je zorgen maakt'. Daar kon ik me wel in vinden. Maar weten is nog niet genoeg! Volgende vraag: Waarom lukt het me dan niet 'dat' los te laten? Dat antwoord kwam ook al snel: attachement. Gehecht zijn aan je zorg? Jaja, het ego voelt dat het z'n bestaansrecht verliest als jij je er niet meer door laat vangen en weet haarfijn je zwakke punten te vinden als je even niet oplet. Attachement is een en al ego. Want dat wat geen ego is, is niet gehecht. Het drong tot me door dat attachement zelf 'het probleem' in stand hield of zelfs gecreëeerd had!
Daar moest dus iets veranderen! Als je het zelf zo hebt gecreëerd, moet je het ook anders kunnen creëren. Hoe? Inzien hoe je het gecreëerd hebt. Door (onbewust) gebrek aan vertrouwen. Dus, wat heb je nodig? Vertrouwen.

Toen ik Piek vroeg om eens 'in de roef'* te bekijken wat er aan de hand was, kreeg ik een mooi beeld voorgehouden: 'Je staat ongeduldig op een dichte deur te bonken, maar je hebt de sleutel zelf in je zak en bovendien heb je de deur zelf gecreëerd.' Mmmm.
'Absoluut vertrouwen,' sprak White Bull. Ik was een interview met hem aan het monteren. Dat bleef nagalmen. De sleutel is 'absoluut vertrouwen', begreep ik. Niet een beetje, nee helemaal. Want als het niet absoluut is, blijft er ruimte voor twijfel bestaan.

Achteraf kan ik makkelijk zeggen dat het niet zo moeilijk is. Het kwartje moet even vallen. Opeens draai je de sleutel om en vliegt de deur open.

* 'De roef' is een begrip geworden, omdat Piek haar 'gesprekken' met dieren meestal in de roef houdt. Ze legt verbinding met - ja wat eigenlijk? - en krijgt dan antwoorden op vragen, vaak in beelden.
.

Oranje Holi

Mij zal je niet oranje getooid de gracht in zien springen, maar ik moet zeggen dat ik de oranjemanie wel met belangstelling aanschouw. Ik geloof dat het ook wel goed is voor de eenheid en de spirit in dit land.
Vooral die oranje fontein in Rotterdam, waar mensen uitzinnig van vreugde inspringen, vind ik fascinerend. Het doet me denken aan Holi, het feest waarbij de Hindoes - ook rond deze fontein - jaarlijks met veel kleur vieren dat het goede het kwade heeft overwonnen. Met 'kwaad' wordt dan bedoeld: Dwalingen, kwade gedachten en gewoonten. Het gekleurde poeder was van oorsprong één kleur: ware liefde kent maar één kleur, liefde.
Ook de 'grote held' van Marwijk boeit me enorm, met zijn eenvoudige boodschap, die op dit moment de hele wereld bereikt: 'We hebben een missie,' en 'gewoon doen'. Geen ruimte voor getwijfel, getreuzel, verslapping en moeilijk of uitsloverij. Recht op je doel af.
Een andere interessante 'les' die ik - als leek - waarneem in het spel, is dat spelers die erg met zichzelf ingenomen zijn en hun eigen ego maar moeilijk ondergeschikt kunnen maken aan het gezamenlijke doel en de eenheid, afgestraft worden.
Het element competitie bevalt me minder. Waarom hebben mensen toch eerst tegenstander nodig om gemotiveerd te raken en tot eenheid te komen?
Dat is een goeie vraag. Dat is waar het leven over gaat. Dit soort eenheid is begrensd, want bestaat bij de gratie van een tegenstander of meerdere tegenstanders zelfs. De werkelijke tegenstander bevindt zich alleen in onszelf: Het idee dat er tegenstanders zijn! Holy holi...
.

Attachement

Attachement, gehechtheid. Laat je attachement los en je bent er. Van attachement hebben we alleen maar last. Denken dat iets zus of zo moet, dat we iets moeten, vinden dat anderen van alles moeten, attachement aan verwachtingen. Attachement is angst. We lijken als mens zelfs enorm gehecht te zijn aan onze angsten en zorgen.
Het is zo verruimend om jezelf te betrappen op een 'attachement' (het engelse woord dekt voor mijn gevoel meer de lading, omdat het ook nog kleeft...) en het vervolgens gedag te kunnen zeggen. Er ontstaat een enorme ruimte en die vult zich bij toverslag met vertrouwen en nieuwe energie.
Als je ergens aan vast zit, kun je niet bewegen. Als denkt dat je er niet van los kunt komen, is dat in feite alleen je angst die maakt dat je er niet van los durft te komen. Angstvallig grijp je je vast en vind je daar de argumenten bij. En als je het loslaat, komt alles vanzelf op z'n pootjes terecht.

.

Zorgen?

Midden in de nacht word ik wakker met een helder idee. Dat gebeurt vaker. De kunst is om het dan te onthouden. Net als dromen. Voor je het weet, weet je dat je iets hebt gedroomd, maar weet je niet meer wat. 'We gaan 's nachts naar school,' noemde iemand het eens. Dat heb ik ook wel eens gedroomd, hoe ik dan in de schoolbankjes zat. Het is geen strenge school. Je wordt gevoed met informatie waar je op dat moment iets mee kan.
Deze keer is het een heldere stelling: 'Zolang je je zorgen maakt, heb je zorgen.'
Zolang een zorg bestaat in je gedachten, bestaat-ie dus ook. We hebben de natuurlijke reflex te gaan handelen vanuit zo'n zorg. Maar dit inzicht vertelt dat dat dus niet nodig is. Dat je het in jezelf kunt aanpakken. Dat je het op kan lossen door de zorg zelf uit je gedachten te kieperen.

Als je afstemt op vertrouwen zal dat zelf z'n werk gaan doen. Er op afgestemd blijven is niet veel meer dan dit weten en je er voortdurend bewust van blijven.
.

Een Roos

Our relationship with the external world is a reflection of our state of mind. A rose is always there, but if the mind is depressed, the beauty of the rose will go unseen. Negative thoughts and emotions infect our mind with debilitating weakness. The mind is at the root of all suffering and unhappiness.
Yogis view the mind as a child that must be kept clean, and nourished with inspiring thoughts. Meditation is the best way to rest the mind; it is even more beneficial than sleep itself.
The mind should never become a burden, it is just a useful tool to enhance our passage on earth and make it more enjoyable. We must live intelligently and not allow negative emotions to disturb the harmonious rhythm of our flowing thoughts, to draw us away from the real goal of our journey.

Paramahamsa Prajnanananda (Kriya Yoga) in The changing nature of relationships

Ik vind het een prachtige zin 'A rose is always there...' Je kunt alles op veel verschillende manieren bekijken en het hangt maar net van je stemming af. Laat het harmonieuze ritme van je gedachtenstroom niet verstoren. Ook mooi. We krijgen elke dag uitdagingen genoeg om ons deze kunst eigen te maken.

Anderhalf uur stilstaan op de snelweg in de hitte, ik heb mijn ogen uitgekeken. De politie reed af en aan om te checken of er mensen onwel waren geworden en die waren er. Hoe ze het toch voor elkaar kregen flesjes water uit te delen. Er kwam gewoon een jongen langs die iedereen persoonlijk een flesje overhandigde en die je zelfs nog aankeek, zodat je hem kon bedanken. Mijn roos van vandaag gaat naar deze held!
.