Op de boekenbeurs in Antwerpen word ik aangesproken door iemand, die me vertelt dat de schrijver aanwezig is, die het geheim van succes heeft onderzocht. Hij wijst, ik kan met hem gaan praten als ik dat wil. 'Wat versta je onder succes?' vraag ik, hij ziet er niet zo gelukkig uit. 'Wat is voor jou succes?' vraagt hij terug. 'Ja, dat is voor iedereen verschillend. Iedereen heeft zo z'n eigen persoonlijke invulling daarvan, lijkt me.' Toch nieuwsgierig stap ik op de aimabele professor Succes
* af om hem het geheim te ontfutselen. Hij heeft allerlei bekende succesvolle Vlamingen en Nederlanders geïnterviewd en verklapt me:
Eigenheid.
Dat wil ik geloven! Eigenheid, je eigen weg durven gaan, jezelf durven zijn en jouw unieke zelf tot ontplooïng laten komen door je eigen ruimte in te nemen in plaats van je maar aan te passen aan..., rekening te houden met..., te voldoen aan de verwachtingen van anderen en jezelf te beperken. Het zijn niet de anderen die ons beperken, we doen dat zelf.
Honderd standjes en duizenden boeken verderop onderschrijft de succesvolle Vlaming Herman Brusselmans voorbeeldig deze conclusie. In een getraliede kooi signeert hij boekjes, die gratis worden uitgedeeld. Verborgen achter lang sluik haar en een strenge bril kijkt hij je aan op de omslag: "Schrijf je eigen verhaal." Het boekje is leeg! Iedereen heeft recht op z'n eigen verhaal. Een mooie actie in samenwerking met Amnesty International.
Een kleine honderd mensen staan te dringen voor de Blauwe Zaal, omdat zij enthousiast
hun eigen verhaal in boekvorm hebben ingestuurd om mee te dingen naar de Gouden Meeuw. Eenmaal gevangen in de donkere zaal, waar nog geen meeuw zou willen opduiken - zeker geen gouden - wordt al het mogelijke enthousiasme dat per ongeluk nog mee naar binnen is gevlogen, binnen een paar minuten resoluut uitgemoord. Jurylid Eva Berghmans, werkzaam bij de Bezige Bij Antwerpen (dat we dat maar even weten!), mag beginnen met het voorlezen van een mooie passage..., in plaats daarvan meet zij zich de arrogantie aan om te laten weten dat geen van de inzendingen door haar zou worden uitgegeven. (
Beste Eva, denk je dat we dat willen? Waarom zouden we het Zelf hebben uitgegeven?)
'Wacht nog 9 jaar, denk niet dat je nu al goed genoeg bent, laat je werk eens door anderen corrigeren,' betuttelt zij doodleuk een zaal vol mensen, die wel het lef had om met zulks onaangepast gedrag een boek in eigen beheer uit te geven. De favoriete passages van de juryleden mogen dan toch nog stemmig worden voorgedragen om de grafstemming te verhogen: leed, nog meer leed, ziekte, dood, nog meer dood, en dat alles in het kwadraat.

"Ik wil hier weg!" fluister ik mijn buurman dringend toe, die vergeefs (hoewel we dat natuurlijk nooit weten en dat ook nooit vergeefs ìs) en vrolijk licht zit te sturen. Daar zie ik wel de noodzaak - en de humor - van in, maar ik wìl die prijs niet eens meer winnen! In gedachten trek ik mijn pareltje De Magische Gouden Ring terug uit deze genante vertoning. Daar willen we niet aan bloot gesteld worden. En die lullige bosjes bloemen kunnen er ook niks aan doen dat hier geen eer te behalen valt. In plaats van mij heel onaangepast te gedragen, waar de situatie eigenlijk om vraagt, snellen we zo snel mogelijk de zaal uit en begin ik buiten flink stoom af te blazen (moet je ook eens doen, is heerlijk!), krijg ik een biertje in mijn handen gedrukt als troostprijs en bijval van een komische Belg, die begrijpt hoe schokkend het moet zijn, een feestelijke bijeenkomst 'gelijk een eucharistieviering'. Maar 'we hebben hier ook vele plesante kanten hoor,' helpt hij herinneren. Waarop we Antwerpen maar induiken om het Vrije Leven te vieren!
De arrogantie van de macht...
Maar hoezo geef je die macht aan een ander? (vraag ik mezelf af...)
Het is een bekend verschijnsel, in die zin heel nuttig wat ik hier meemaak. Op mijn achtste verloor ik mij enthousiast in het tekenen van een prachtig maanlandschap (de opdracht was iets met houtskool) en ik genoot er van. Mij maakte het niet uit of de meester het ook mooi vond. Maar: Ik kreeg een onvoldoende! Zwaar geschokt en verontwaardigd kwam ik thuis en okee, mijn vader vond het pedagogisch zo onverantwoord dat hij de meester op het matje heeft geroepen (grappige omstandigheid was dat hij de meester zelf in de klas had gehad op de pedagogische academie), maar toch... Daar tegenover staat dat ik van de handwerkjuffrouw dan weer een 9-en-een-half-plus kreeg (een tien mocht ze niet geven van haar geloof, geloof ik) omdat ze het juist leuk vond dat ik altijd afweek van de opdracht en die creativiteit werd door haar juist beloond. Later heb ik nog eens een 10-plus gekregen voor een verhaal bij Nederlands. De juf (zij heette Vlijm!) vond het briljant en dat was verrassend, want ik had de opdracht niet eens goed begrepen (een raamvertelling, iets zoals dit dacht ik, maar dat is het niet!), maar hem per ongeluk op briljante wijze uitgevoerd. Een andere eindzin en het was misschien een 1 geweest. Voor een ander verhaal, bij een andere meester, kreeg ik eens geen cijfer. Hij wist niet of hij me een 1 of een 10 moest geven. Dus? Wie beoordeelt? En waarop? En waarom eigenlijk?
Eigenheid... is dat niet precies in tegenspraak met een oordeel? Met welke normen wordt er beoordeeld? Beoordeel je of een creatieve produktie aan de 'normen' of aan de 'opdracht' voldoet? Is het dan nog creativiteit of aangepast aan de eisen?
Eigenheid laat zich niet beoordelen.
Zeg jury, waarom niet gewoon mensen enthousiasmeren en aanmoedigen, hoezo denk je dat jij kan bepalen voor een ander wat goed is en wat niet? Waar haal je het recht vandaan anderen zo belerend toe te spreken? Ik ben het helemaal met Herman Brusselmans en Amnesty eens:
iedereen heeft recht op z'n eigen verhaal. En ook wij zitten gevangen als we dat recht niet opeisen. En dat hadden deze mensen nu net wel gedaan door gewoon hun eigen boek te schrijven en uit te geven. We hadden het alleen niet op moeten sturen om beoordeeld te worden ;)
Professor Succes
* heeft gelijk:
Eigenheid, daar gaat het om. Niemand heeft het recht om te oordelen over jou! Je bepaalt zelf wie je bent, wie je wilt zijn en welk verhaal je schrijft! Jij bepaalt je eigen succes. Door te zijn wie je bent. Jouw unieke Zelf. De hoofdprijs ben je zelf.
EIGENHEID ìs de hoofdprijs!
* Professor Succes: Anton van der Geld: Je Lifestyle vanuit hart en ziel